HomeProjectenOosterweelverbindingPage 3

Projectinformatie

De bouw van de Oosterweelverbinding

De Oosterweelverbinding maakt de Antwerpse Ring, de R1, volledig rond. Linkeroever, de haven, het Eilandje, Merksem en de omgeving rond het Sportpaleis komen zo vlot in verbinding met elkaar.

Welke werken worden er uitgevoerd?

Het bouwproject bestaat uit 5 onderdelen:

Kaart met projectonderdelen Oosterweelverbinding

1) Infrastructuurwerken op Linkeroever: Een nieuw compact knooppunt laat de Oosterweel aansluiten met de E34 naar Knokke, de E17 naar Gent en de Kennedytunnel. De Charles de Costerlaan wordt een fiets- en wandelboulevard.

2) Aanleg van de Scheldetunnel: De Scheldetunnel zorgt voor een extra verbinding tussen de linker- en de rechteroever. De tunnel sluit op de linkeroever aan op het knooppunt van de Ring met de E34. De tunnel gaat onder de grond tussen Blokkersdijk en het Sint-Annabos. Op de rechteroever komt de tunnel boven aan het Noordkasteel en sluit hij aan op het Oosterweelknooppunt.

3) Aanleg van het Oosterweelknooppunt: Ter hoogte van het kerkje van Oosterweel komt het Oosterweelknooppunt met op- en afritten naar de haven en het noorden van de stad. Het knooppunt ligt verzonken in het landschap en verbindt de Scheldetunnel met de kanaaltunnels die aansluiten op de Antwerpse ring.

4) Bouw van de kanaaltunnels: De kanaaltunnels verbinden het Oosterweelknooppunt met de Ring. De vier tunnelkokers starten aan het Amerikadok en lopen onder het Albertkanaal. Onder de Noorderlaan splitsen ze in een noordelijke en zuidelijke aansluiting op de Ring.

5) Werken op de R1-Noord: Om de kanaaltunnels te laten aansluiten op de Antwerpse Ring, verdwijnt het viaduct van Merksem. De Ring ligt in een sleuf, en in tunnels onder het Albertkanaal, de Groenendaallaan in Merksem en het Schijnpoort aan het Sportpaleis. Aan het voormalige containerpark van Borgerhout komen nieuwe op- en afritten in alle rijrichtingen.

Waarom is de Oosterweelverbinding nodig?

  • Vlot verkeer: Een extra Scheldekruising (de Scheldetunnel) zorgt voor een betere spreiding van het verkeer en dus voor minder files.
  • Veiligere wegen: De gevaarlijke punten op de Antwerpse Ring worden aangepakt en het sluipverkeer wordt teruggedrongen.
  • Een leefbare regio: Bij de aanleg van de nieuwe infrastructuur houden we maximaal rekening met de omgeving en haar bewoners.

Wanneer worden de werken uitgevoerd?

Vanaf het najaar van 2017 starten we met de bouw van de Oosterweelverbinding. Deze werken duren 5.5 jaar en worden tegen begin 2023 afgerond.

Blijf op de hoogte

Meer weten over het project? Surf naar www.oosterweelverbinding.be of schrijf je in op de digitale nieuwsbrief over de Oosterweelverbinding.

5 projectonderdelen

Welke werken worden er uitgevoerd?

Het bouwproject bestaat uit 5 onderdelen:

Kaart met projectonderdelen Oosterweelverbinding

1) Linkeroever

Op Linkeroever zal een nieuw en compact knooppunt de aansluiting voorzien van de Scheldetunnel op de hoofdwegen (E34 richting Knokke, E17 richting Gent en Kennedytunnel).

De Charles de Costerlaan wordt een fiets- en wandelboulevard en een interventieweg voor hulpdiensten. De Waaslandtunnel wordt zo opnieuw een tunnel voor lokaal verkeer.

Het Vliet, het Sint-Annabos, Middenvijver, Blokkersdijk en het Rot worden met elkaar verbonden tot één groot groengebied via ecoducten, ecotunnels, beekjes en fiets- en wandelpaden. Ze maken het Vliet, het Sint-Annabos, Middenvijver en het Rot toegankelijk voor bewoners en bezoekers.

Lees meer over de werken op Linkeroever >

Zicht op het knooppunt met de E34, het Sint-Annabos en het ecoduct Dwarslaan (simulatiebeeld door ATLAS / Zwarts & Jansma)

Zicht op het knooppunt met de E34, het Sint-Annabos en het ecoduct Dwarslaan (simulatiebeeld door ATLAS / Zwarts & Jansma)

2) Scheldetunnel

De Scheldetunnel verbindt Antwerpen linkeroever met de zuidelijke haven en het Eilandje op de rechteroever.

Op de linkeroever sluit de Scheldetunnel aan op het knooppunt van de Ring met de E34. De tunnel gaat onder de grond tussen het natuurgebied Blokkersdijk en het Sint-Annabos. Op de rechteroever komt de tunnel boven aan het Noordkasteel en sluit hij aan op het Oosterweelknooppunt dat verdiept wordt aangelegd.

De tunnel is 1.8 kilometer lang en heeft een afzonderlijke koker per rijrichting met telkens drie rijstroken en twee vluchtkokers waarvan een koker voor fietsers en voetgangers.

Lees meer over de aanleg van de Scheldetunnel >

Zicht op de mond van de Scheldetunnel vanaf de rechteroever (simulatiebeeld door ATLAS / Zwarts & Jansma)

Zicht op de mond van de Scheldetunnel vanaf de rechteroever (simulatiebeeld door ATLAS / Zwarts & Jansma)

3) Oosterweelknooppunt

Ter hoogte van het kerkje Oosterweel komt het Oosterweelknooppunt. Dit knooppunt heeft op- en afritten naar de haven en het Eilandje. Het verbindt de Scheldetunnel met de Kanaaltunnels. 

De rijstroken voor het snelwegverkeer liggen verzonken in het landschap, tot op 29 meter onder het gezichtsveld. Op het hoogste punt komen de rijstroken tot op 5 meter onder de grond. Naast de rijstroken voor het snelwegverkeer liggen langgerekte op- en afritten.

Deze op- en afritten sluiten aan op een langgerekte ovale rotonde. Deze ovonde zelf sluit aan op de lokale wegen: in het noorden op de Oosterweelsteenweg (N101), in het westen op de Scheldelaan en langs de noordelijke kant van de Noordkasteelvijver op de Litouwenstraat. Een deel van de fortomwalling van het Noordkasteel wordt ingepast in het Oosterweelknooppunt.

Zicht over de rijstroken van de Oosterweelknoop (simulatiebeeld door RoTS)

Zicht over de rijstroken van de Oosterweelknoop (simulatiebeeld door RoTS)

Voor de bouw van het knooppunt wordt een deel van het bos ten noorden van de Noordkasteelvijver ingenomen. De vijver zelf blijft intact.

Lees meer over de aanleg van het Oosterweelknooppunt >

4) De Kanaaltunnels

De kanaaltunnels verbinden het Oosterweelknooppunt met de Antwerpse Ring. De tunnels vertrekken aan het Amerikadok en liggen onder het Albertkanaal. Ter hoogte van de Noorderlaan splitsen de tunnels zich.

De onderste twee tunnelkokers sluiten aan op de Antwerpse Ring richting Nederland (A12 en E19). De bovenste twee kokers sluiten aan op de Antwerpse Ring voor het verkeer van en naar Hasselt (E313), Eindhoven (E34) en Brussel (E19).

De kanaaltunnels bestaan uit 4 tunnelkokers die 2-aan-2 gestapeld liggen. Elke koker telt twee rijstroken en een pechstrook. In het midden is er een vluchtgang. Zowel de tunnels richting noorden als richting zuiden zijn ongeveer 2500 meter lang.

Lees meer over de aanleg van de kanaaltunnels >

Bovenaanzicht op de ingang van de kanaaltunnels ter hoogte van de Oosterweelknoop (simulatiebeeld door RoTS)

Bovenaanzicht op de ingang van de kanaaltunnels ter hoogte van de Oosterweelknoop (simulatiebeeld door RoTS)

5) Werken aan de R1-Noord

De Oosterweelverbinding laat de kanaaltunnels zowel in noordelijke als zuidelijke richting aansluiten op de Antwerpse Ring (R1). Het viaduct van Merksem verdwijnt en wordt vervangen door een sleuf die in een tunnel onder het Albertkanaal gaat.

Merksem en Luchtbal

De tunnel richting Nederland (E19 en A12) sluit aan op de Antwerpse Ring en loopt in een sleuf onder de Groenendaallaan in Merksem door. De snelweg komt boven en sluit aan op de bestaande snelweg ter hoogte van de Luchtbal. De op- en afritten aan de Groenendaallaan worden heringericht. De ruimte die vrijkomt, krijgt een groene invulling.

Zicht vanaf de R1 onder de Groenendaallaan richting het Oosterweelknooppunt (simulatiebeeld door RoTS)

Zicht vanaf de R1 onder de Groenendaallaan richting het Oosterweelknooppunt (simulatiebeeld door RoTS)

Deurne-Noord en Borgerhout

Ook de tunnel richting zuiden (E34/E313/E19)sluit aan op de Antwerpse Ring. De snelweg loopt in een sleuf naast het Lobroekdok en onder de Schijnpoortweg door. Langs de Schijnpoortweg krijgt de Antwerpse Ring een overkapping: hierdoor ontstaat aan het Sportpaleis ruimte voor een nieuw stedelijk plein van ongeveer 1 hectare.Ten zuiden van het Sportpaleis komt een nieuw en volledig aansluitingspunt met de Antwerpse Ring dat aansluit op de Schijnpoortweg en de Noordersingel. 

Zicht vanaf de R1 richting noorden, die onder de Schijnpoortweg loopt (simulatiebeeld door RoTS)

Zicht vanaf de R1 richting noorden, die onder de Schijnpoortweg loopt (simulatiebeeld door RoTS)

Knoop E34/E313

Ten zuiden van  Schijnpoort, blijft de situatie grotendeels zoals ze vandaag is, maar er worden wel geluidsmaatregelen voorzien. Bovendien zal de knoop aangepast worden om een vlottere verbinding te krijgen met de ring en om hinderende en gevaarlijke weefbewegingen te vermijden.

Lees meer over de werken aan de R1-Noord >

Doel van het project

Waarom is de Oosterweelverbinding nodig?

De Oosterweelverbinding is een belangrijk onderdeel van het Masterplan 2020 van de Vlaamse overheid. Het project zorgt voor:

  • Minder files (mobiliteit)
  • Minder ongevallen (verkeersveiligheid)
  • Een betere leefkwaliteit voor de hele Antwerpse regio (leefbaarheid)

Mobiliteit

De Oosterweel helpt mee om de verkeersknoop te ontwarren. Dit biedt heel wat voordelen op vlak van mobiliteit:

  • De Kennedytunnel en de zuidelijke ring worden ontlast dankzij een extra Scheldekruising (de Scheldetunnel).
  • De Oosterweelverbinding zorgt voor een betere bereikbaarheid van stad, haven en de brede regio rond Antwerpen.
  • Het verkeer maakt maximaal gebruik van het hoofdwegennet. Bestuurders blijven zo lang mogelijk op de Ring en nemen de afslag die het dichtst bij hun eindbestemming ligt. Gevolg? De verkeersdruk op de lokale wegen neemt af,het sluipverkeer in de woonwijken vermindert en als bestuurder ben je sneller ter plaatse.
  • Bij zware ongevallen op de Ring biedt de Oosterweel een alternatief waardoor het verkeer op en naast de Ring op zo’n momenten niet meer automatisch stil komt te staan.

Verkeersveiligheid

Tijdens de bouw van de Oosterweelverbinding wordt maximaal rekening gehouden met de verkeersveiligheid:

  • De Kennedytunnel en zuidelijke Ring worden ontlast door de bouw van de Scheldetunnel. Het verkeer kan nu ook rechtstreeks tussen de linkeroever en de zuidelijke haven rijden.
  • Door het sluiten van de Antwerpse Ring en het vervolledigen van de op- en afritten, vermindert het sluipverkeer. Het verkeer maakt immers maximaal gebruik van het hoofdwegennet om bij hun eindbestemming te komen.
  • De gevaarlijke punten worden weggenomen. Zo worden de verkeersknopen op de linkeroever opnieuw aangelegd. Ook komt er een afzonderlijke en langere afslagstrook voor het verkeer naar het Sportpaleis.
  • De Oosterweelverbinding houdt rekening met de Europese richtlijnen rond tunnelveiligheid. In de tunnel onder het Albertkanaal zijn alle vrachtwagens die gevaarlijke stoffen vervoeren (ADR-transport) toegelaten. De Scheldetunnel en de Kanaaltunnels zijn categorie C tunnels. De gevaarlijkste stoffen (categorie A en B) mogen er niet door.

Leefbaarheid

De bouw van de Oosterweel biedt ook voordelen op vlak van leefbaarheid.

  • Het verbeteren van de luchtkwaliteit: Door de bouw van de Oosterweel, wordt de zuidelijke Ring ontlast wat positief is voor de luchtkwaliteit van de nabijgelegen gebieden. Ook het terugdringen van het sluipverkeer draagt bij tot een betere luchtkwaliteit. Minder en vlotter verkeer betekent immers minder luchtverontreiniging.
  • Het verminderen van geluidsoverlast: De Oosterweelverbinding wordt voor een groot deel in tunnels en sleuven gelegd. Dit zorgt voor minder geluidsoverlast in Merksem, Deurne-Noord en in de wijken Luchtbal en Dam. Op de linkeroever komen er geluidswerende maatregelen.
  • TolheffingDoor het invoeren van een systeem van gedifferentieerde tol wordt het verkeer naar de juiste tunnel geleid. Hoe verder de tunnel van de stad ligt, hoe goedkoper om erdoor te rijden. Zo blijft het zwaar verkeer verder weg van de drukst bewoonde en meest belaste woonwijken. De Kennedytunnel blijft tolvrij voor personenwagens.
  • Het viaduct van Merksem wordt afgebroken.
  • Overkapping van de Antwerpse Ring: De sleuf waarin de Antwerpse Ring na de afbraak van het viaduct van Merksem komt te liggen, wordt zo gebouwd dat ze in de toekomst kan overkapt worden. Aan het Sportpaleis wordt een stuk Antwerpse Ring overkapt. Deze overkapping biedt ruimte voor een nieuw stedelijk plein. Langs de zuidelijke kant van het Albertkanaal komt er – van aan de tunnels van het Albertkanaal tot aan de noordelijke kop van het Lobroekdok – een overkapping. Hierdoor ontstaat er een nieuw gebied van bijna 10 ha dat ruimte biedt voor groen of nieuwe stedelijke ontwikkeling.
  • Opwaardering natuurgebieden op de linkeroever: Het Sint-Annabos, het Rot, Middenvijver, Blokkersdijk en het Vlietbos worden met elkaar verbonden via ecoducten, ecotunnels, beekjes en fiets- en wandelpaden. Er komt een slikken- en schorrengebied (12 hectare) en een overstromingsbos (6 hectare). Zo komt er ruimte vrij voor natuur en recreatie.
  • Betere fietsverbindingen: 9km nieuwe fietspaden verbinden Zwijndrecht, Linkeroever en de nieuwe Scheldetunnel.

Binnen het project-MER infrastructuurwerken linkeroever wordt beoordeeld welke effecten de werken op de linkeroever op de omgeving zouden kunnen hebben. Er is ook een afzonderlijke project-MER procedure voor de Oosterweel opgestart. Binnen dit onderzoek wordt beoordeeld welke effecten de werken aan de Oosterweelverbinding zouden kunnen hebben op de omgeving. Het beoordelen van die effecten laat toe om meteen te bepalen of er maatregelen noodzakelijk zijn om ze te verhelpen, te vermijden of te milderen. Het aspect leefbaarheid komt hierbij uitvoerig aan bod.

Voorbereidende werken

Vanaf het voorjaar van 2016 starten we met een paar werken die de omgeving klaarmaken voor de bouw van de Oosterweelverbinding. Overal waar de Ring verdiept zal worden aangelegd, moet de ondergrond worden vrij gemaakt van obstakels, waardoor bijvoorbeeld nutsleidingen en rioleringen een andere plek krijgen.

Op sommige plaatsen worden deze werken aangegrepen om de omgeving helemaal opnieuw in te richten. Zo bieden de projecten, ook los van de bouw van de Oosterweelverbinding, een meerwaarde voor de stad, haar bewoners en bezoekers.

Welke werken worden er uitgevoerd?

Omgeving Schijnpoort
  • Het Groot Schijn krijgt een nieuwe bedding en pompstation.
  • Het Ringfietspad wordt verlegd en verbreed en er worden bomen en struiken aangeplant.
  • Naast het nieuwe Ringfietspad wordt een breed voetpad aangelegd.
  • De Noordersingel wordt heraangelegd en krijgt meer bomen en brede fietspaden.
  • Onder het viaduct van Merksem, tussen het Sportpaleis en het Lobroekdok wordt de toekomstige afwatering van het Schijn naar het Albertkanaal gebouwd.
  • 3 grote waterleidingen, de Schijn-Scheldeverbinding en een aantal rioleringen worden verplaatst.
  • De afvoerleidingen van de Ring, aan het pompstation Stenenbrug, worden verlegd.

TIMING: april 2016 – zomer 2018

Lees meer over de herinrichting van de omgeving Schijnpoort >
Lees meer over de heraanleg van de Noordersingel >

Impressie van het pompstation voor het Groot Schijn en het verlegde Ringfietspad

Impressie van het pompstation voor het Groot Schijn en het verlegde Ringfietspad

Omgeving Groenendaallaan
  • Bouw van een grote leidingenkoker onder de Ring door. De leidingenkoker start in de lus van de oprit van de Groenendaallaan naar de R1 richting Ekeren en eindigt aan de andere kant van de Ring tussen het spoor en de afrit vanuit Ekeren naar de Groenendaallaan.
  • Verleggen van een aantal riolerings- en afwateringsbuizen.
  • Verplaatsen van een GSM-mast.
  • Aanpassen van de bufferkokers van de Schijn.

TIMING: april 2016 – zomer 2018

Omgeving IJzerlaan en Lobroekdok
  • Afbraak IJzerlaanbrug en bouw nieuwe fiets- en voetgangersbrug.
  • Bouw van een leidingenkoker onder het Albertkanaal.
  • Aanleg van een nieuw kanaal in de IJzerlaan dat het Lobroekdok verbindt met het Asiadok. Dit nieuwe kanaal heeft naast een historische reden (vroeger liep de Kempische Vaart door de IJzerlaan) ook een technische functie. Het water van de Ring en van het waterzuiveringsstation aan het Sportpaleis komt in het Lobroekdok uit.Het Lobroekdok watert vandaag af in het Albertkanaal via een verbinding onder het Viaduct van Merksem. De Oosterweelverbinding zal het viaduct vervangen door een sleuf. Daardoor verdwijnt de verbinding van het Lobroekdok met het Albertkanaal en is deze nieuwe verbinding nodig om het overtollige water af te laten vloeien.
  • Sanering van het Lobroekdok. Het vervuilde slib wordt afgevoerd en de scheepswrakken en het afval worden verwijderd.

TIMING: juni 2015 – zomer 2018

Lees meer over het project IJzerlaan >

Zicht op de heraangelegde IJzerlaan (simulatiebeeld door TV MAKH)

Zicht op de heraangelegde IJzerlaan (simulatiebeeld door TV MAKH)

Spooronderdoorgangen

De kanaaltunnels van de Oosterweelverbinding kruisen op 2 punten de spoorlijnen. De spoorweg ligt vandaag op een berm. Door voorafgaand aan de Oosterweelwerken de berm te vervangen door bruggen, kunnen de Kanaaltunnels onder de bruggen door gebouwd worden, zonder het spoorverkeer te hinderen.

TIMING: nog te bepalen

Bouwdok Zeebrugge

In Zeebrugge wordt een bouwdok aangelegd voor de bouw van afzonderlijke elementen van de nieuwe Scheldetunnel.

TIMING: nog te bepalen

Stand van zaken

Vlaamse Regering kiest voor Oosterweelverbinding als 3e Scheldekruising

Op 14 februari 2014 besliste de Vlaamse Regering, in overleg met de Stad Antwerpen en het Havenbedrijf Antwerpen, op basis van verschillende studies dat het Oosterweel-tracé het beste aansluit bij de doelstellingen van het Masterplan 2020. Deze doelstellingen zijn een betere mobiliteit, een hogere verkeersveiligheid en een betere leefbaarheid in de stad en de ruime Antwerpse regio.

Voor hun keuze baseerden de verschillende partijen zich op de resultaten van een plan-milieueffectenrapport, een maatschappelijke kosten-batenanalyse, een ruimtelijk veiligheidsrapport, een tunnelveiligheidsrapport en een verkeersveiligheidsrapport. In deze studies werden de Oosterweelverbinding en vier alternatieven in detail bestudeerd en met elkaar vergeleken.

Op basis van het Plan MER en de andere studies, werden verfijningen aan het Oosterweeltracé toegevoegd. Zo koos de regering bijvoorbeeld voor een ondertunneling van de Ring onder het Albertkanaal in plaats van voor een brug.

Twee afzonderlijke project-MER procedures

Momenteel lopen er twee afzonderlijke project-milieueffectenrapportages: één voor de infrastructuurwerken Linkeroever en één voor de bouw van de Oosterweelverbinding.

Door een afzonderlijke project-MER op te zetten voor de werken op de linkeroever en deze procedureel naar voor te halen in de planning, wil de Vlaamse Regering deze werken sneller laten starten en uitvoeren. Op deze manier worden de voordelen van de werken op de linkeroever zo snel mogelijk voelbaar. Deze voordelen zijn: een betere verkeersveiligheid en –doorstroming, het wegwerken van het sluipverkeer en het verhogen van de leefbaarheid voor de bewoners. De infrastructuur wordt zo aangelegd dat de Oosterweelverbinding er in de toekomst makkelijk op kan aansluiten.

De project-MER procedure voor de infrastructuurwerken op de linkeroever loopt sinds 1 juni 2015. De start van deze werken is momenteel gepland voor de zomer van 2017.

De project-MER procedure voor de Oosterweelverbinding loopt sinds 1 september 2015. Ook deze werken zullen in het najaar van 2017 opgestart worden.

De volgende stappen

Naast de project-MER’s worden er al een paar belangrijke voorbereidingen getroffen om het project te realiseren, waaronder:

  • de verdere gedetailleerde uitwerking van het ontwerp
  • de aanvraag van een stedenbouwkundige vergunning
  • de nodige voorbereidende werken

Zodra een stedenbouwkundige vergunning wordt verkregen, kunnen de werken starten.

Kostprijs en timing

Op basis van de wettelijke procedures en termijnen zouden de voorbereidingen voor de Oosterweelverbinding nog tot het najaar van 2017 in beslag nemen. Dit is nodig voor de beoordeling van de milieueffecten, de opmaak van een GRUP en de aanvraag van de stedenbouwkundige vergunning. De bouw zal lopen tot in begin 2023.

De infrastructuurwerken Linkeroever zouden in de zomer van 2017 kunnen aanvangen. Deze werken zullen duren tot begin 2022.

De totale kostprijs van de Oosterweelverbinding wordt momenteel geraamd op 3,25 miljard euro.

Communicatie en overleg voor een sterker draagvlak

De Vlaamse Regering benadrukt het belang van een transparante communicatie over dit project en zal via de website http://www.vlaanderen.be/nl/masterplan2020 alle bestaande studies ter beschikking stellen en de bevolking op de hoogte houden van de lopende procedures en voorbereidingswerken.

Meer informatie over het project zelf is te vinden op www.oosterweelverbinding.be

Documenten

Nieuws